Sakshi
Aug 15, 2026 10:29 AM IST
Read Time: 2 mins
గ్రామీణ పోస్టల్ లైఫ్‌ ఇన్సూరెన్స్‌ (ఆర్‌పీఎల్‌ఐ) పథకంలో కీలక మార్పు చోటుచేసుకుంది. ఇప్పటివరకు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో శాశ్వతంగా నివసించే వారికి ప్రధానంగా అందుబాటులో ఉన్న ఈ ప్రభుత్వ మద్దతు ఉన్న జీవిత బీమా పథకం పరిధిని కేంద్ర ప్రభుత్వం మరింత విస్తరించింది. స్వాతంత్య్ర దినోత్సవం సందర్భంగా కేంద్ర కమ్యూనికేషన్స్‌, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ ఈ మార్పును ప్రకటించింది.
బ్యాంక్‌ ఖాతా ఉంటే అదనపు అర్హత
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం పోస్ట్‌ ఆఫీస్‌ సేవింగ్స్‌ బ్యాంక్‌ (POSB) లేదా ఏదైనా షెడ్యూల్డ్‌ బ్యాంకులో యాక్టివ్‌ సేవింగ్స్‌ బ్యాంక్‌ ఖాతా ఉండటం కూడా ఆర్‌పీఎల్‌ఐకి అదనపు అర్హతగా పరిగణించనున్నారు. దీంతో కేవలం గ్రామీణ నివాసాన్ని ఆధారంగా చేసుకునే సంప్రదాయ అర్హతకు ఉన్న పరిమితి కొంతవరకు తొలగనుంది. ఫలితంగా దేశవ్యాప్తంగా మరింత మంది ఆర్‌పీఎల్‌ఐ కవరేజీ పరిధిలోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది.
అయితే, ఇండియా పోస్ట్‌ అధికారిక వివరాల ప్రకారం ఆర్‌పీఎల్‌ఐ ప్రాథమికంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో శాశ్వతంగా నివసించే భారతీయులకు ఉద్దేశించిన పథకమే. సాధారణంగా 19 నుంచి 55 ఏళ్ల వయసున్న వారు ఆర్‌పీఎల్‌ఐ పాలసీలకు అర్హులు.
1995లో ప్రారంభమైన పథకం
గ్రామీణ ప్రజలకు, ముఖ్యంగా బలహీన వర్గాలు, మహిళా కార్మికులకు జీవిత బీమా రక్షణను అందించాలనే ఉద్దేశంతో ఆర్‌పీఎల్‌ఐని 1995 మార్చి 24న ప్రారంభించారు. దేశంలోని విస్తృత పోస్టాఫీస్‌ నెట్‌వర్క్‌ను ఉపయోగించుకుని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో బీమా విస్తరణను పెంచడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
ఆర్‌పీఎల్‌ఐ కింద గ్రామ సురక్ష, గ్రామ సంతోష్‌, గ్రామ సువిధ, గ్రామ సుమంగళ్‌, గ్రామ ప్రియ, బాల జీవన్‌ బీమా వంటి వివిధ పాలసీ ఆప్షన్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
అర్హత నిరూపణ కూడా సులభతరం
కొత్త విధానంలో బ్యాంక్‌ ఖాతా ఉన్నట్లు నిరూపించేందుకు కస్టమర్లకు మరిన్ని డిజిటల్‌ మార్గాలను అందుబాటులోకి తీసుకురానున్నారు. కోర్‌ బ్యాంకింగ్‌ సొల్యూషన్‌ (CBS) వివరాలు, ఈ-మెయిల్‌ స్టేట్‌మెంట్లు, మొబైల్‌ బ్యాంకింగ్‌ స్క్రీన్‌షాట్లు, ఏటీఎం స్టేట్‌మెంట్లు లేదా అప్‌డేట్‌ చేసిన పాస్‌బుక్‌ వంటి ఆధారాలను ఉపయోగించే అవకాశం ఉంటుంది.
యాక్టివ్‌ బ్యాంక్‌ ఖాతాకు చెల్లుబాటు అయ్యే డిజిటల్‌ ఆధారం ఉన్నప్పుడు ప్రత్యేకంగా భౌతిక బ్యాంక్‌ సర్టిఫికెట్‌ సమర్పించాల్సిన అవసరం ఉండదని ప్రభుత్వం పేర్కొంది. దీంతో పాలసీ దరఖాస్తు సమయంలో పత్రాల భారాన్ని తగ్గించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
డిజిటల్‌ వ్యవస్థలతో వేగంగా సేవలు
ఇండియా పోస్ట్‌ తన బీమా సేవలను కూడా డిజిటల్‌ ప్లాట్‌ఫామ్‌లతో అనుసంధానిస్తోంది. ఆర్‌పీఎల్‌ఐ/PLI కస్టమర్లు ఆన్‌లైన్‌లో కోట్‌ పొందడం, దరఖాస్తు చేయడం, పత్రాలను సమర్పించడం వంటి సేవలను వినియోగించుకోవచ్చు. పాలసీ జారీకి అవసరమైన పత్రాల పరిశీలన పూర్తయిన తర్వాత సాధారణంగా 10 రోజులు పడుతుందని ఇండియా పోస్ట్‌ కస్టమర్‌ పోర్టల్‌ పేర్కొంటోంది.
ఇదే సమయంలో పోస్టాఫీస్‌ సేవింగ్స్‌ వ్యవస్థలో CBSతో పాటు ఇంటర్నెట్‌, మొబైల్‌ బ్యాంకింగ్‌, ఆన్‌లైన్‌ ఖాతా సేవలు, NEFT/RTGS, IPPB–POSA అనుసంధానం వంటి డిజిటల్‌ సదుపాయాలు విస్తరించాయి. దేశవ్యాప్తంగా 1.64 లక్షలకు పైగా పోస్టాఫీసుల నెట్‌వర్క్‌ ద్వారా 45 కోట్లకు పైగా POSB ఖాతాదారులకు సేవలు అందుతున్నాయని కేంద్ర ప్రభుత్వం 2026 ఫిబ్రవరిలో వెల్లడించింది.
ఇక 2025 ఆగస్టులో దేశవ్యాప్తంగా అడ్వాన్స్‌డ్‌ పోస్టల్ టెక్నాలజీ (APT) ప్లాట్‌ఫామ్‌ను అమలు చేయడంతో పోస్టల్ సేవల డిజిటలైజేషన్‌ మరింత వేగం పుంజుకుంది. దాదాపు 1.70 లక్షల పోస్టల్ కార్యాలయాలను ఈ ఆధునిక వ్యవస్థతో అనుసంధానించినట్లు ప్రభుత్వం తెలిపింది.
బీమా అందరికీ చేరువ చేయడమే లక్ష్యం
దేశంలో బీమా విస్తరణను పెంచే #InsuranceForAll లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ఆర్‌పీఎల్‌ఐ అర్హతలను విస్తరించినట్లు కేంద్రం పేర్కొంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో తక్కువ ఖర్చుతో జీవిత బీమా రక్షణను అందించడమే కాకుండా, బ్యాంకింగ్‌, డిజిటల్‌ ఆధారాలను ఉపయోగించడం ద్వారా దరఖాస్తు ప్రక్రియను సులభతరం చేయడం ఈ మార్పు ఉద్దేశం.
