Sakshi
Oct 9, 2026 05:50 PM IST
Read Time: 3 mins
ఇటీవల సమావేశమైన జీఎస్టీ కౌన్సిల్‌ పలు కీలక నిర్ణయాలు తీసుకుంది. నిబంధనల సరళీకృతం, పన్ను వివాదాల పరిష్కారాన్ని వేగవంతం చేయడం, వ్యాపారాలకు రిజిస్ట్రేషన్‌ ప్రక్రియను సులభతరం చేయడం లక్ష్యంగా పలు సంస్కరణలను ప్రతిపాదించింది. రిజిస్ట్రేషన్‌ వివరాల్లో కొన్ని మార్పులకు వ్యవస్థ ఆధారిత ఆమోదాలు, పన్ను నోటీసులు–ఉత్తర్వుల జారీలో మెరుగైన విధానాలు సహా పలు అంశాలపై నిర్ణయాలు తీసుకుంది. ఈ మార్పులు ముఖ్యంగా అనేక రాష్ట్రాల్లో కార్యకలాపాలు నిర్వహించే సంస్థలకు, రియల్‌ ఎస్టేట్‌ డెవలపర్లకు ప్రయోజనం చేకూర్చే అవకాశం ఉంది.
రిజిస్ట్రేషన్లలో అధికారుల జోక్యం తగ్గింపు
జీఎస్టీ రిజిస్ట్రేషన్‌ ప్రక్రియలో పారదర్శకత పెంచేందుకు, దరఖాస్తుల పరిశీలనను సులభతరం చేసేందుకు కౌన్సిల్‌ పలు మార్పులను సిఫార్సు చేసింది. ఏయే పత్రాలు సమర్పించాలి, దరఖాస్తులో ఏ వివరాలు ఇవ్వాలి అనే అంశాలపై స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు అందుబాటులోకి తీసుకురానుంది. ఆన్‌లైన్‌ పోర్టల్‌లో డ్రాప్‌డౌన్‌ ఎంపికలు, సూచనలు, సులభమైన నావిగేషన్‌ వంటి సదుపాయాలను మెరుగుపరచనుంది. దీంతో దరఖాస్తుల్లో తప్పులు, అనవసర ప్రశ్నలు, తిరస్కరణలు తగ్గే అవకాశం ఉంది.
రిజిస్ట్రేషన్‌ వివరాల్లో మార్పులకు కూడా వ్యవస్థ ఆధారిత ఆమోదాలను సిఫార్సు చేసింది. సాధారణంగా ప్రధాన వ్యాపార స్థలం వివరాలు మినహా ఇతర వివరాల సవరణలను పోర్టల్‌ ద్వారానే ఆమోదించే విధానం ప్రతిపాదించింది. ప్రత్యేక ఆటోమేటిక్‌ రిజిస్ట్రేషన్‌ విధానంలో ఉన్నవారికి ప్రధాన వ్యాపార స్థలం వివరాల మార్పులకూ ఈ సదుపాయం వర్తించనుంది. వ్యాపారాన్ని నిలిపివేసే సంస్థలకు రిజిస్ట్రేషన్‌ రద్దు ప్రక్రియను కూడా సులభతరం చేయాలని నిర్ణయించింది. పెండింగ్‌ రిటర్నులు దాఖలు చేసి, బకాయిలు చెల్లించిన తర్వాత నిర్దేశిత అర్హతల మేరకు రద్దు దరఖాస్తులను వ్యవస్థే ఆమోదించే విధానాన్ని తీసుకురానుంది.
రియల్‌ ఎస్టేట్‌ సంస్థలకు ప్రయోజనం
బెంగళూరుకు చెందిన డెవలపర్‌ ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌లో ప్రాజెక్టు చేపట్టినా, ముంబైకి చెందిన సంస్థ ఇతర రాష్ట్రాల్లో విస్తరించినా ఆయా రాష్ట్రాల్లో పన్ను రిజిస్ట్రేషన్లు, అనుసరణ ప్రక్రియలను నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. కొత్త మార్పులతో రిజిస్ట్రేషన్‌ వివరాల సవరణలు, అధికారులతో సంప్రదింపుల కోసం పట్టే సమయం తగ్గే అవకాశం ఉంది.
ముఖ్యంగా ఉమ్మడి అభివృద్ధి ఒప్పందాలు (జేడీఏలు), అభివృద్ధి హక్కుల బదిలీ (టీడీఆర్‌), నిర్మాణ ప్రాజెక్టుల్లో ఇన్‌పుట్‌ ట్యాక్స్‌ క్రెడిట్‌ (ఐటీసీ) వంటి అంశాలపై పన్ను వివాదాలను తగ్గించేందుకు కౌన్సిల్‌ ప్రతిపాదించిన మార్గదర్శకాలు ఉపయోగపడవచ్చు. అయితే ఈ మార్పులు అన్ని వివాదాలకు స్వయంచాలకంగా పరిష్కారం చూపుతాయని కాదు. పన్ను విధానం, సంబంధిత లావాదేవీల స్వభావం, వర్తించే నిబంధనల ఆధారంగా వివాదాల పరిష్కారం ఆధారపడి ఉంటుంది.
పన్ను నోటీసులు, జరిమానాలపై కొత్త నిబంధనలు
జీఎస్టీ కింద డిమాండ్‌ నోటీసులు, తీర్పు ఉత్తర్వులు, అప్పీల్‌ ఉత్తర్వుల జారీలో ఏకరీతి విధానాన్ని తీసుకురావాలని కౌన్సిల్‌ సిఫార్సు చేసింది. నోటీసులు సకాలంలో జారీ చేయడం, వాటిలో సరైన వివరాలు పొందుపరచడం, మోసం లేదా వాస్తవాలను ఉద్దేశపూర్వకంగా దాచిపెట్టారనే ఆరోపణలకు తగిన ఆధారాలు చూపడం వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వనుంది. పన్ను చెల్లింపుదారులకు తమ వాదన వినిపించే అవకాశం కల్పించడం సహా సహజ న్యాయ సూత్రాలను పాటించాలని సూచించింది.
సాధారణ జరిమానా గరిష్ఠ పరిమితిని రూ.25,000 నుంచి రూ.10,000కు తగ్గించాలని సిఫార్సు చేసింది. అలాగే, జీఎస్టీ కింద షోకాజ్‌ నోటీసులు జారీ చేయడానికి మొత్తం పన్ను మొత్తం కనీసం రూ.10,000 ఉండాలని ప్రతిపాదించింది. మోసం లేని కేసుల్లో నిర్ణీత గడువులో పన్ను, వడ్డీ చెల్లిస్తే జరిమానాను 5 శాతానికి తగ్గించే ప్రతిపాదన కూడా ఉంది. ఈ మార్పులు చిన్న మొత్తాల వివాదాలు, అనవసరమైన న్యాయపరమైన ప్రక్రియలను తగ్గించేందుకు దోహదపడవచ్చు.
జీఎస్టీ అరెస్టు అధికారాల తొలగింపునకు సిఫార్సు
పన్ను చెల్లింపుదారులకు మరింత ఊరటనిచ్చేలా జీఎస్టీ చట్టంలోని అరెస్టు నిబంధనలను తొలగించాలని కౌన్సిల్‌ సిఫార్సు చేసింది. దీనితో పాటు క్రిమినల్‌ ప్రాసిక్యూషన్‌ ప్రారంభించేందుకు అవసరమైన పన్ను ఎగవేత మొత్తపు పరిమితిని రూ.1 కోటి నుంచి రూ.5 కోట్లకు పెంచాలని ప్రతిపాదించింది. పన్ను ఎగవేతను అరికట్టే చర్యలను పూర్తిగా తొలగించడం కాకుండా, తీవ్రమైన మోసాలపై చర్యలు కొనసాగిస్తూ సాధారణ వ్యాపార కార్యకలాపాల్లో అనవసరమైన కఠినత్వాన్ని తగ్గించడం ఈ మార్పుల ఉద్దేశం.
ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తాయి?
అక్టోబర్‌ 8న జీఎస్టీ కౌన్సిల్‌ ప్రకటించినవి ప్రధానంగా చట్ట సవరణలు, నిబంధనల మార్పులకు సంబంధించిన సిఫార్సులు. వీటిని అమలు చేయడానికి అవసరమైన చట్టపరమైన, నోటిఫికేషన్‌ ప్రక్రియలను పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది. పన్ను రిటర్నుల్లో బాధ్యతలు, ఐటీసీ వివరాల సవరణలకు సంబంధించిన కొన్ని మార్పులను 2027 ఏప్రిల్‌ నుంచి అమలు చేయాలని కౌన్సిల్‌ సిఫార్సు చేసింది.
